Genel bakış
Her insan hayatının bazı bölümlerinde büyük zorluklar yaşar. Ama hayat zorluklarla karşılaşınca değil, baş edemeyince zorlaşır. Bundan birkaç yıl önce bazı insanların kayda değer olarak bile görmeyeceği detaylarla baş edememeye başladım. Sanki beynimde bir butona basılmıştı ve artık her ihtimal gerçekti, her ihtimal fekaketti, her ihtimal hemen ortadan kaldırılması gereken bombalardı. Ailem halimi gördükçe dayanamıyor sürekli bir çözüm arıyorlardı. Onların gördüğü şey delirmiş gibi davranan kızlarıydı benimse tek gördüğüm yok etmem gereken ihtimallerin varlığıydı. Doktorumun psikoloğa, psikoloğumun psikiyatriste yönlendirmeleri sonucunda bir tanı aldım; Obsesif kompulsif bozukluğu yani OKB. OKB hakkında yeterince bilgisi olmayanlara bahsettiğiniz zaman genelde alacağınız tepki bellidir. Size "Bende çok takıntılı biriyim." tarzı bir cümle kurarlar. Umarım şimdi yazacaklarımla bir nebze olsun OKB'nin aslında ne olduğunu ve bu kadar basit birşey olmadığını anlatabilirim. - Öncelikle obsesif kompulsif bozukluğunun ne olduğunu açıklamak istiyorum. OKB temel olarak iki kısımdan oluşur;
- Kısım Obsesyon : Kişinin aklına istem dışı gelen, yineleyici ve kişi de büyük oranda kaygı oluşturan fikir, dürtü veya zihinsel imgelerdir.
- Kısım Kompulsiyon : Obsesyonun sebep olduğu yoğun kaygı ve huzursuzluğu hafifletmek veya ortadan kaldırmak için kişinin sürekli yapmak zorunda hissettiği davranışlar ya da zihinsel eylemlerdir. [1]
Tüm insanların aklına zaman zaman huzursuzluk veren düşünceler gelebilir. Eğer ki kişi bu düşüncelerini engellemek için sürekli bir eylemde bulunma ihtiyacı duyuyorsa ve bu durum kişinin hayatını belirgin şekilde etkileyecek noktaya geldiyse artık burada bir uzman değerlendirmesi gerekiyor olabilir. Ayrıca OKB birçok farklı şekilde de kendini gösterebilir. Temizlik kompulsiyonları, dini kompulsiyonlar, kuşku ve kontrol kkompulsiyonları[1] bunlardan sadece birkaçıdır. " OKB neden olur?" Sorusuna net bir şekilde bir cevap vermek çok mümkün değildir ama biyolojik, genetik ve çevresel faktörlerle ortaya çıkabildiği düşünülmektedir. Ama benim özellikle değinmek istediğim kısım OKB ve biyolojik nedenler arasında ki bağlantı olacak. OKB'nin nörobiyolojisinde serotonin, dopamin ve glutamat gibi nörotransmitter sistemlerinin yanı sıra beynin belirli bölgeleri arasındaki iletişim ve işleyiş farklılıklarının da rol oynadığı düşünülmektedir. [2] Yani OKB kişinin elinde olan bir durum değildir. - İlk psikoloğa gittiğimde biraz konuşup beni psikiyatriye sevk etmişti. Terapilere, ilaçlara başladıktan sonra devam etmek istiyordu. O gün bir soru sormuştum "Bu ilaçlar gerçekten beni düzeltecek mi?" Bana psikolojik bozuklukların beyin kimyasıyla da ilgili olabildiğini ve ilaçların beynimde düzenleyici bir etki yapmayı amaçladığını anlatmıştı. Ailem ilaç kullanmam konusunda büyük korkulara sebep olsa da böyle devam edemeyeceğimin hepsi farkındaydı ve bende geçecekse herşeye razıyım modundaydım. - OKB kendi başına bir tanı olsa da beni bu süreçte en çok yıpratan olaylardan biri de depresyon başlangıcımdı. Daha sonra öğrendim ki uzun süre devam eden yoğun kaygı, çaresizlik ve kişinin kendini çevresinden izole etmesi süreci daha da zorlaştırabiliyor ve depresyon da OKB'ye eşlik edebiliyordu. Benim içinse ilaçlar kullanıp terapi aldıktan ve yaşadığım onca acıdan sonra "Sanırım gerçekten iyileşiyorum."diyip kendimi tekrar en başa dönmüş halde bulunca maalesef ki umutsuzluğa düşmek kaçınılmaz bir gerçek oluyordu. Takıntılarla mücadele ederken tüm hayattan kendimi izole ettiğim zamanda hissettiğim yalnızlık, büyük bir çaresizlik hissetmeme sebebiyet veriyordu. - Maalesef hiçbir zaman tamamen iyileştim diyemem. Bitti sanarken defalarca tekrarlayıp hayatımın belli bir döneminde tarif edemeyeceğim kadar zorlanmama sebep oldu bu hastalık. Bir uzman değilim, bu konuda makaleler yazıp tedaviler veremem. Ama uzun bir süre OKB ve depresyonla mücadele etmiş biri olarak söylemek isterim ki gerçekten de geçmeyecek sandığımız birçok şey geçiyor. Eğer kendi başınıza mücadele edemiyorsanız destek almaktan asla çekinmeyin ve korkmayın. Ayrıca eğer ki hayatınıza OKB hastası biri girerse tek ricam ona karşı sabırlı ve anlayışlı olun çünkü içinde çok büyük şeylerle mücadele ediyor olabilir.
[1] Türkiye Psikiyatri Derneği. Obsesif-Kompulsif Bozukluk. [2] Endres, D., Domschke, K., & Schiele, M. A. (2022). Neurobiology of obsessive-compulsive disorder. Der Nervenarzt, 93, 670–677. https://doi.org/10.1007/s00115-022-01331-0